01Təkrarlanan Düşüklərin Diaqnostikası və Müalicəsi
İki və ya daha çox ardıcıl düşük habitual abort adlanır. Bu vəziyyət təsadüf deyil. Konkret tibbi səbəb var və o tapılmalıdır.
Aparılan tədqiqatlar
- Hormonal panel (proqesteron, TSH, prolaktin)
- Anatomik dəyərləndirmə (USM, vacib hallarda histeroskopiya)
- İmmunoloji və trombofili testləri
- Genetik məsləhət üçün yönləndirmə
- İnfeksion səbəblərin istisnası
Səbəb müəyyən edildikdən sonra fərdi müalicə planı qurulur. Növbəti hamiləlik üçün qoruyucu protokol tətbiq olunur.
02Riskli Hamiləliklərin Təqibi və İdarə Olunması
Yüksək riskli gestasiya xüsusi nəzarət tələb edən hamiləlikdir. Risk amilləri:
- Ana yaşı 18-dən aşağı və ya 35-dən yuxarı
- Hamiləlik dövründə arterial hipertenziya
- Şəkərli diabet (gestasion və ya əvvəldən mövcud)
- Təkrarlanan düşük və ya vaxtından əvvəl doğuş tarixi
- Çoxdöllü hamiləlik
- Ürək, böyrək, qalxanvari vəzi xəstəlikləri
- Plasenta patologiyaları
Dr. Günel Ələsgərli hər riskli xəstə üçün fərdi təqib qrafiki qurur. Daha sıx USM nəzarəti, dopplerometriya, laborator analizlər və mütəxəssislərarası konsultasiya təşkil edilir. Stasionar nəzarət lazım olduqda dərhal təşkil olunur.
03Hamiləliyin Planlaşdırılması və Prenatal Məsləhət
Sağlam hamiləlik hamiləlikdən əvvəl başlayır. Prekonsepsiyon məsləhət gələcək anaya və uşağa qoruyucu fayda verir.
Planlama mərhələsində aparılan
- Ümumi sağlamlıq qiymətləndirməsi
- Hormonal və infeksion screening
- Folat və digər vitamin status nəzarəti
- Xronik xəstəliklərin hamiləliyə hazırlanması
- Cütlüyə doğum cədvəli və ovulyasiya izahı
- Genetik risklərin qiymətləndirilməsi
Hamilə qaldıqdan sonra ilk qəbulda hamiləlik kitabçası açılır və üç trimestr boyu nəzarət planı qurulur.
04Normal Doğuşun Aparılması və Keysəriyyə Əməliyyatı
Doğuş üsulu hər hamiləlik üçün fərdi qərardır. Dr. Günel Ələsgərli mümkün olan hər halda normal vaginal doğuşu tövsiyə edir. Çünki normal doğuş anaya və körpəyə bioloji üstünlüklər verir.
Normal doğuş zamanı təmin olunan
- Doğuşun bütün üç mərhələsində aktiv həkim nəzarəti
- Ağrının idarə edilməsi üçün müasir üsullar
- Döl ürək tonlarının davamlı izlənməsi
- Doğuşdan sonra ana və körpə birgə qalma rejimi
Keysəriyyə əməliyyatı icra olunur
- Tibbi göstəriş olduqda
- Təcili vəziyyətlərdə (döl distresi, plasenta dekolmanı, dar çanaq)
- Anamnezdə müvafiq cərrahi tarix olduqda
Postoperativ dövrdə yara baxımı, ağrı idarəsi, infeksiya profilaktikası və erkən aktivləşmə proqramı tətbiq olunur. Çıxışdan sonra evdə qayğı təlimatı verilir.
05Ektopik (Uşaqlıqdan Kənar) Hamiləliyin Diaqnostikası və Müalicəsi
Ektopik hamiləlik döllənmiş yumurta hüceyrəsinin uşaqlıq boşluğundan kənarda (ən tez fallopiya borusunda) inkişaf etməsidir. Bu hal təhlükəlidir və erkən aşkar olunmalıdır.
Diaqnostika alətləri
- Transvaginal USM
- β-hCG dinamik təqibi
- Klinik müayinə və simptom təhlili
Müalicə yanaşması ektopik ocağın yerindən, ölçüsündən və xəstənin vəziyyətindən asılıdır. Medikamentoz müalicə (metotreksat) və ya cərrahi müdaxilə seçilə bilər. Dr. Günel Ələsgərli hər iki üsulda təcrübəlidir.
06Sonsuzluğun (İnfertilliyin) İlkin Diaqnostikası
Bir il müntəzəm cinsi əlaqəyə baxmayaraq hamilə qala bilməyən cütlüklər ilkin sonsuzluq qiymətləndirməsi tələb edir.
İlkin müayinə paketi
- Hormonal profil
- Ovulyasiya təsdiqi (folikulometriya)
- USM ilə yumurtalıq və uşaqlıq qiymətləndirməsi
- Histerosalpinqoqrafiya yönləndirməsi
- Tərəf-müqabilin spermoqrammaya yönləndirilməsi
İlkin nəticələrə əsasən müalicə planı qurulur və ya daha qabaqcıl mərkəzlərə (IVF, ICSI) yönləndirmə aparılır. Hər xəstə öz vəziyyətinə uyğun yol xəritəsi alır.
07Cinsi Yolla Keçən İnfeksiyaların (CYKX) Müayinəsi
Cinsi yolla keçən infeksiyalar tez-tez simptomsuz gedir və müalicəsiz qalanda sonsuzluğa, kiçik çanaq iltihabi xəstəliyinə və hamiləlik problemlərinə səbəb olur.
Diaqnostika əhatə dairəsi
- Xlamidiya, mikoplazma, ureaplazma
- Trixomonadiaz
- Bel xəstəliyi (qonoreya)
- HPV (insan papilloma virusu) və genital ziyillər
- Genital herpes
- Sifilis serologiyası
- HİV və hepatit B/C screening
Müalicə müasir antibiotik və antiviral protokollara uyğun aparılır. Tərəfdaşa da müalicə zəruridir. Tam müalicədən sonra kontrol analizləri ilə sağalma təsdiq olunur.
08Ginekoloji Müayinələr: USM və Pap-smear
Hər qadın 21 yaşdan başlayaraq müntəzəm ginekoloji müayinədən keçməlidir. Düzgün vaxtda aparılan screening xərçəng də daxil olmaqla bir çox xəstəliyi erkən aşkar edir.
USM müayinəsi
- Transabdominal və transvaginal yanaşma
- Yumurtalıq və uşaqlıq strukturunun qiymətləndirilməsi
- Mioma, kista və polip diaqnostikası
- Hamiləlik dövründə dölün inkişafının izlənməsi
Pap-smear (sitoloji müayinə)
- Servikal hüceyrə anomaliyalarının erkən aşkarı
- HPV ilə birgə test imkanı
- 21-65 yaş arası 3 ildən bir tövsiyə olunur
Anormal nəticə alındıqda kolposkopiya yönləndirilməsi aparılır.
09Ginekoloji Xəstəliklərin Diaqnostikası və Müalicəsi
Uşaqlıq Mioması
Uşaqlığın əzələ qatından inkişaf edən xoşxassəli şişdir. Reproduktiv yaşda olan qadınların 70%-ə qədərində rast gəlinir. Hər mioma müalicə tələb etmir. Lakin ağrı, qanaxma, sonsuzluq və ya sürətli böyümə hallarında müdaxilə vacibdir. Konservativ izləmə, hormonal müalicə və ya cərrahi yanaşma seçilir.
Endometrioz
Endometrium toxumasının uşaqlıq boşluğundan kənarda inkişaf etməsi. Şiddətli aybaşı ağrısı, cinsi əlaqə zamanı ağrı və sonsuzluğun mühüm səbəblərindəndir. Diaqnoz USM və klinik tablo əsasında qoyulur. Müalicə dərman, hormonal və ya cərrahi olur.
Yumurtalıq Kistaları
Funksional kistaların bir hissəsi öz-özünə keçir. Lakin endometrioid, dermoid və mürəkkəb kistalar cərrahi qiymətləndirmə tələb edir. USM ilə müntəzəm nəzarət vacibdir.
Menstrual Pozğunluqlar
Çox bol və ya çox az qanaxma, dövrün düzənsizliyi, ağrılı aybaşı. Hər biri ayrı səbəb axtarışı tələb edir. Hormonal disbalans, polikistik yumurtalıq sindromu, qalxanvari vəzi xəstəlikləri və struktur patologiyalar nəzərdən keçirilir.
10Konservativ və Cərrahi Müalicə Üsulları
Hər vəziyyət əməliyyat tələb etmir. Dr. Günel Ələsgərli ilkin yanaşma kimi konservativ müalicəni nəzərdən keçirir.
Konservativ üsullar
- Hormonal terapiya
- Antibiotik və antiviral müalicə
- Ağrı idarəsi
- Davranış və qida tövsiyələri
Cərrahi üsullar
- Keysəriyyə əməliyyatı
- Ektopik hamiləliyə cərrahi müdaxilə
- Diaqnostik və müalicəvi prosedurlar
Hər xəstə üçün üsul seçimi vəziyyətin xüsusiyyəti, yaş, reproduktiv plan və ümumi sağlamlıq əsasında qərarlaşır.